Petikan Akbar- Berita Harian - 15 Januari 2011
Keizinan berkahwin bawah umur wajar diperhalusi
Oleh Hasliza Hassan
PERKAHWINAN bawah umur dibenarkan Islam dan undang-undang syariah negara menetapkan syarat wali perlu mendapat kebenaran Mahkamah Syariah untuk menikahkan anak yang di bawah umur 18 tahun bagi lelaki serta perempuan berusia kurang 16 tahun.
Pernikahan remaja bawah umur menimbulkan konflik sosial apabila ada berpandangan perkara itu perlu diharamkan demi menjaga kepentingan mereka sementara sesetengah melihat keputusan itu bukan satu masalah kerana tidak menyalahi hukum syarak.
Undang-undang sivil membenarkan perempuan berusia 16 hingga 18 tahun berkahwin jika mendapat kebenaran Menteri Besar atau Ketua Menteri, manakala undang-undang keluarga Islam menetapkan had umur 18 tahun untuk lelaki dan 16 tahun untuk perempuan, manakala usia di bawah umur memerlukan kebenaran mahkamah.
Seksyen 8 Akta Undang-Undang Keluarga Islam 1984 menyatakan perkahwinan tidak boleh dijalankan jika lelaki berumur kurang 18 tahun atau perempuan berusia kurang 16 tahun kecuali jika Hakim Syarie memberi kebenaran secara bertulis mengikut keadaan tertentu.
Melihat kepada perkembangan semasa, kemaslahatan yang menjadi sebahagian daripada pertimbangan kebanyakan hukum ditetapkan syarak, kebenaran remaja bawah umur berkahwin adalah kerana menjaga kepentingan mereka.
Khususnya, dalam kes remaja perempuan yang hilang minat meneruskan pelajaran, terdedah pergaulan bebas dan sukar dikawal keluarga, permintaan mereka untuk berkahwin dengan pasangan perlu diberi penilaian sewajarnya.
Memang sepatutnya mereka berada di sekolah bersama teman sebaya menimba ilmu pengetahuan serta merencana masa depan tetapi jika itu bukan wawasan dan bagi mengelak timbul pula perkara tidak diingini, maka jika perkahwinan adalah pilihan, itulah perlu dilaksanakan.
Bagaimanapun, keputusan itu dibuat bukan semata-mata untuk melepaskan diri atau mengelak dipertanggungjawabkan jika berlaku perkara negatif tetapi melihat sebagai keputusan terbaik untuk pasangan berkenaan.
Begitu juga pihak yang memutuskan seperti hakim mahkamah syariah, akan melihat semua aspek bukan sesuka hati memberi kebenaran kerana yang penting ialah kesejahteraan semua pihak terbabit dipelihara. Apatah lagi, jika perkahwinan yang dipaksa, pastinya tidak akan dibenarkan.
Contohnya, kes di Jerantut pada 1994, pelajar Tingkatan Tiga dan Dua yang berhenti sekolah untuk berkahwin selepas mendapat restu ibu bapa serta mahkamah syariah. Kebenaran itu diberi selepas mengambil kira pengakuan mereka melakukan hubungan seks.
Begitu juga perkahwinan Siti Maryam Mahmod yang berusia 14 tahun berkahwin dengan Abdul Manan Othman, 23 tahun pada 22 Oktober tahun lalu yang turut mendapat kritikan walaupun mendapat kebenaran hakim mahkamah syariah Wilayah Persekutuan.
Presiden Persatuan Pegawai Syariah Malaysia (PPSM), Dr Mohd Naim Mokhtar, berkata maklum balas berbeza berhubung perkahwinan remaja lelaki dan perempuan bawah umur mungkin disebabkan tidak mendapat maklumat jelas mengenai perkara itu.
Katanya, perkahwinan bawah umur boleh berlaku disebabkan pelbagai faktor dan wujudnya ruang kelonggaran untuk menilai pilihan yang tepat kerana pandangan pihak yang menentang mungkin hanya akan merumitkan lagi keadaan sedia ada.
Remaja mengaku tidak boleh meneruskan persekolahan kerana ingat nak kahwin saja dan bagi alasan tidak mahu melakukan maksiat. Ibu bapa yang bersetuju boleh memohon di mahkamah syariah.
Namun akan ada mempertikaikan keputusan berkenaan tetapi untuk memaksa mereka melupakan hasrat itu tanpa dapat memastikan mereka tidak terjebak dengan perkara lebih buruk, tidakkah tindakan membenarkan pernikahan dianggap paling wajar, katanya.
Beliau berkata, bagi mengelak timbul pertelingkahan antara hukum syarak yang membenarkan dan gesaan supaya undang-undang dipinda, isu perkahwinan bawah umur perlu dibincang serta dibahaskan seterusnya difahami semua lapisan masyarakat.
Mohd Naim berkata, PPSM dengan kerjasama Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia (JKSM) akan menganjurkan Seminar Kebangsaan Undang-Udang Keluarga Islam: Nikah Bawah Umur Patut Atau Tidak pada 29 Januari akan datang.
Seminar sehari itu bakal merangkumkan hujah dari aspek hukum syarak, perubatan dan undang-undang oleh tiga pembentang kertas kerja terdiri daripada Mufti Perlis, Dr Juanda Jaya; Pakar Perunding Obstetrik dan Ginekologi, Pusat Perubatan Universiti Kebangsaan Malaysia, Prof Madya Dr Harlina Haliza Siraj dan Timbalan Ketua Pengarah Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM), Datuk Dr Zaleha Kamaruddin.
Mohd Naim berkata, rangkuman daripada perbincangan itu diharap akan memberi perspektif lebih luas terutama kepada pembuat dasar dan penghakiman mahkamah untuk menghasilkan keputusan terbaik yang menjaga kepentingan semua pihak terbabit.
Apabila hakim membuat keputusan mereka akan mengambil kira daripada perspektif perubatan sementara pembuat dasar melihat kesan tindakan terhadap kesejahteraan masyarakat secara umum dan kepentingan remaja bawah umur khususnya, katanya.
